Login | Register
 
Email RSS Feed Twitter Facebook YouTube

AS EN RICHTING

AS EN RICHTING

Proloog
Bij het filmen hoef je jezelf niet aan de gouden regels te houden als je deze bewust overtreed. Het bewust overtreden van bepaalde regels kan bepaalde situaties juist versterken. Wees je echter wel bewust van het feit dat je iets doet dat men normaal niet zal doen.

De 180 graden regel
Het is een bekende term binnen de film & televisie; ‘over de as gaan’. Een begrip waarvan niet iedereen zich bewust is. Het begrip ‘over de as gaan’ zal aan de hand van een aantal voorbeelden uitgelegd worden. Probeer de voorbeelden te visualiseren om inzicht in het begrip te krijgen.

Continuïteit van richting voorbeeld 1
We gaan in dit voorbeeld uit van een hoofdpersoon die ’s ochtend te laat is opgestaan en zich moet haasten om op zijn werk te verschijnen. Snel een paar boterhammen naar binnen, onder de douche en dan snel op de fiets naar het werk. We zien de hoofdpersoon de voordeur uitgaan en op zijn fiets springen en van rechts naar links het beeld uitrijden. Als je alles heel simpel bekijkt kan je voor het gemak zeggen dat het huis rechts staat en de eindbestemming zich links bevindt.

In het volgende shot zien we de hoofdpersoon over een dijk rijden. Stel dat je de hoofdpersoon in dit beeld van links naar rechts door het beeld laat fietsen dan wek je de illusie dat de hoofdpersoon weer op weg naar huis is in plaats van naar zijn werk. In dit geval heb je een fout gemaakt met de richting waarin de persoon zich beweegt, je bent over de (bewegings-) as gegaan. Als je de fietstocht immers goed in beeld brengt dan beweegt de persoon zich steeds van rechts naar links door het beeld.

 width=
Ten eerste excuses voor het rolmodel dat in dit voorbeeld wordt gebruikt (de vrouw zwaait de man uit die naar zijn werk gaat). In dit voorbeeld blijft de camera netjes aan de juiste kant van de bewegingsas. Het huis van de hoofdpersoon staat rechts, het werk staat links en de hoofdpersoon rijdt netjes constant van rechts naar links. De bewegingsas is in dit geval het wegdek en om precies te zijn het spoor waarover de fietser zich beweegt.

Continuïteit van richting voorbeeld 2.
We volgen de uitgangspositie zoals hier boven omschreven. Je gaat bij de opname op de dijk niet over de as en laat de persoon netjes van rechts naar links fietsen. Plotseling komt de hoofdpersoon er achter dat hij een belangrijk document is vergeten en weer naar huis moet. In dat geval laat je de hoofdpersoon in een volgend shot juist van links naar rechts door het beeld gaan. Bij voorkeur laat je zien dat de persoon zich omdraait.

 width=
In deze sequentie zitten twee fouten, in het middelste beeld fietst de man opeens van links naar rechts en daarmee wordt de suggestie gewekt dat hij weer opweg naar huis is. Deze fout ontstaat omdat de camera zich over de bewegingsas heeft verplaatst. Als je het voorbeeld aanhoudt waarbij de hoofdpersoon weer nar huis moet fietsen om iets op te halen dat hij is vergeten dan klopt het shot juist weer wel. De shots na het middelste shot moeten in dat geval echter allemaal aangepast worden.


Continuïteit van richting voorbeeld 3
Wederom de zelfde uitgangspositie zoals boven omschreven, als de hoofdpersoon de deur uit wil gaan kan hij zijn fietssleutel echter niet vinden. Als je de hoofdpersoon in de volgende shots telkens in dezelfde richting laat lopen dan zoekt hij heel gericht en lijkt hij duidelijk direct op weg naar de juiste plek waar de sleutel moet liggen. Laat je de hoofdpersoon echter bewust van links naar rechts en van rechts naar links lopen. In elk shot weer een andere kant uit dan wekt dit de suggestie dat de persoon echt niet weet waar hij moet zoeken: hij loopt wild zoekend door het beeld.

De bovenstaande drie voorbeelden zijn heel simpel maar geven inzicht in de term ‘over de as gaan’. Het hoeft geen probleem te zijn om de as te veranderen zo lang dit een hele bewuste keus is.

Toch de andere kant op?
Als je een persoon toch de andere kant op wil laten bewegen dan kan je dit doen door de beweging waarin de persoon over de bewegingsas gaat te tonen. Dus je ziet in beeld dat de persoon zijn fiets omdraait en weer naar huis fietst.

 width=
In principe worden in de bovenstaande sequentie twee fouten gemaakt. Het vreemde is echter dat de fouten voor een deel gecompenseerd worden omdat er referentiepunten in het beeld zitten. In de eerste foutieve afbeelding is de vrouw zichtbaar waardoor je als kijker een link kan leggen en toch voelt hoe het beeld in elkaar zit. Het zelfde verhaal voor de laatste afbeelding in de sequentie. Dus bepaalde wetten kunnen overtreden worden, echter kunnen de beelden voor verwarring bij de kijker zorgen. Dus het over de as gaan kan beter voorkomen worden!

Continuïteit van kijkrichting Voorbeeld 4
Probeer de voorbeelden 1-3 in het achterhoofd te houden. Bij een simpele interview setting zitten twee personen in een studio-situatie. Een interviewer en een persoon die geïnterviewd zal worden. De blikrichting van de interviewer is naar links gericht en de persoon die geïnterviewd wordt kijkt naar rechts. Men kijkt elkaar dus aan, in een totaalshot kan je dat duidelijk zien; je ziet de personen aan een tafel zitten. Als je vervolgens bijvoorbeeld een close-up maakt van de persoon die de vragen stelt dan moet je er voor zorgen dat de blikrichting blijft kloppen. Dus deze persoon moet naar links blijven kijken. Als je vervolgens de persoon filmt die geïnterviewd wordt dan moet deze persoon naar rechts kijken. Laat je een shot zien waarin deze persoon naar links kijkt dan kan je suggereren dat deze persoon helemaal niet luistert en ongeïnteresseerd met zijn rug naar de interviewer zit.

 width=
De as loopt in dit voorbeeld als de verbindingslijn tussen de twee personen die een gesprek voeren. De camera mag in het rode gebied opgesteld worden. Als de camera buiten het rode gebied komt te staan gaan we over de as.

De 180 graden regel
Nu is dit een heel simpel voorbeeld, ingewikkelder gaat het worden als met een situatie zit waarin bijvoorbeeld vier personen in gesprek zijn. Alle blikrichtingen moeten blijven kloppen. Als je er bewust over na gaat denken kan de hele situatie in een raadsel veranderen, want waar mag je de camera nu wel en niet neerzetten.

Om het jezelf makkelijk te maken kan je een virtuele lijn door de studio trekken. Over het algemeen is deze lijn de verbindingslijn tussen twee personen die een gesprek voeren. Als er meerdere personen in beeld komen dan zal het vaak zo zijn dat een of meerdere van deze personen ten opzichte van de camera aan de andere kant van de lijn staan. Je wil iemand immers in de ogen kunnen kijken. Deze lijn noem je de as. Zo lang de camera aan de ene zijde van deze as blijft kloppen de shots. Plaats je de camera aan de andere kant van deze as dan ga je over de as en kloppen de blikrichtingen niet meer. Als het toch nodig is om over de as te gaan dan moet je in principe de camera-beweging laten zien waarmee de camera over de as gaat.

Aan de hand van een aantal foto’s zal het geheel visueel weergegeven worden.

 width=
In het vijfde beeld binnen deze sequentie is men over de as gegaan. De persoon die het interview aan het afnemen is praat nu tegen de rug van de persoon met wie hij praat.

 width=
De camera mag in het rode gebied opgesteld worden. Als de camera buiten het rode gebied komt te staan gaan we over de as

 width=