Login | Register
 
Email RSS Feed Twitter Facebook YouTube

BUMA/STEMRA

BUMA/STEMRA

Gebruik van muziek
Het hele verhaal over de rechten en kosten die verbonden zijn aan het gebruik van muziek onder films is ondoorzichtig en de regels en plichten zijn niet heel duidelijk. In dit artikel zal ik in Sesamstraat taal het een en ander uit proberen te leggen. Er zal niet uitgebreid ingegaan worden op allerlei details maar de strekking van het verhaal zal worden behandeld.

Ik wil juist omdat het een en ander niet altijd geheel duidelijk is wel stellen dat ik geen aansprakelijkheid aanvaard op grond van het onderstaande artikel. Het kan zijn dat ik op bepaalde punten onvolledig en niet geheel correct ben qua informatie! Dit artikel is opgesteld in juli 2010 bepaalde regels kunnen in de loop der tijd veranderen. Neem bij twijfel contact op met Buma/Stemra.

Buma/Stemra
Zoals bekend krijg je bij het gebruik van muziek onder films direct of indirect te maken met Buma/Stemra. Buma/Stemra vertegenwoordigt nationale en internationale componisten, tekstdichters en muziekuitgevers. Voorkom dat je voor onaangename verrassingen komt te staan.

De naam Buma/Stemra is overigens verwarrend omdat deze suggereert dat je met één organisatie te maken hebt. Dat is echter niet juist zie Buma/Stemra liever als de Buma en de Stemra en dus als twee aparte instellingen die beide een andere taak en doelstelling hebben. Dus je krijgt als je voor het gebruik van muziek gaat betalen over het algemeen te maken met twee facturen. Ten eerste een factuur van de Stemra en daarnaast met een factuur van de Buma.

Buma
Heel simpel gezegd kan je stellen dat de vereniging Buma geld int voor het (in het openbaar) ten gehore brengen van muziek en voor het dupliceren van de muziek. Dus als je een stuk muziek onder een film gebruikt moet er betaald worden voor het feit dat je de muziek ten gehore brengt. De kosten die hieraan verbonden zijn worden aan de hand van een aantal gegevens vastgesteld. Hoe vaak wordt de muziek ten gehore gebracht? Waar? Hoe lang? Hoeveel Dvd’s worden er gemaakt? En hierin schuilt voor een filmmaker direct een gevaar want als je een film in opdracht maakt en de film overdraagt aan de opdrachtgever dan weet je niet wat er met die film gaat gebeuren. Wordt deze eenmalig in huiselijke kring vertoont of gaat men deze 1000 keer dupliceren en verspreiden onder klanten? Gaat men de film uitzenden op de televisie? Gaat de film verkocht worden?

Maar puur feitelijk gezien ben je als producent van een film waarin muziek is verwerkt niet de persoon die de muziek ten gehore brengt. Je hebt de muziek weliswaar onder de beelden gezet maar je bent niet de persoon die de film in het openbaar aan andere personen vertoont. Over het algemeen is het de opdrachtgever die de film vertoont en daarmee de muziek ten gehore brengt.

Het is in dit verband ook niet meer dan normaal dat de opdrachtgever de kosten voor de Buma betaald. Neem dit op in de leveringsvoorwaarden zoals je deze aan de opdrachtgever verstrekt. Vermeld daarin duidelijk dat de klant verantwoordelijk is voor de betalingen van de Buma kosten. Daarnaast moet je een lijst met de muziekgegevens bijvoegen, hierin staat vermeld welke nummers je hebt gebruikt, wie de componist is, wie de artiest en bij welk label de muziek is ondergebracht.

Stemra
De stichting Stemra verleent toestemming voor het gebruik van de muziek. Dus wat dat betreft had men beter Stemra/Buma kunnen gebruiken omdat je in principe het eerst te maken krijgt met de Stemra. Zij moeten toestemming verlenen voor het gebruik van bepaalde muziekstukken. Onder de meeste omstandigheden kan de Stemra snel en eenvoudig toestemming geven voor het gebruik. Gaat de muziek echter bijvoorbeeld onder een commercial gebruikt worden dan zal de Stemra eerst contact op moeten nemen met de rechthebbenden.

Er is een tijd geweest dat de muziek van de muzikant Moby heel veel te horen was onder films maar ook onder commercials. Moby heeft op een gegeven moment verboden om zijn muziek nog langer onder commercials te gebruiken. Terwijl Moby via zijn website www.mobygratis.com juist wel weer muziek rechtenvrij verspreid onder onafhankelijke filmmakers. Bewaar de licentie die je van Moby ontvangt goed omdat je deze nodig kan hebben om aan te tonen dat je het recht hebt ontvangen om de muziek te gebruiken. Een andere optie is om muzikanten rechtstreeks te benaderen en om toestemming te vragen voor het gebruik van de muziek, ook hierbij moet je altijd om een licentie vragen!

Stemra geeft niet alleen al dan niet toestemming voor het gebruik van muziek maar zal ook een rekening gaan sturen dus ook aan de Stemra zijn kosten verbonden. En ook hier is veel afhankelijk van wat de eventuele opdrachtgever met de film gaat doen. Want de tarieven variëren per manier van gebruik. Dus ook in dit geval is het logisch dat een eventuele opdrachtgever verantwoordelijk is voor de afdrachten van de Stemra kosten.

Puur volgens de regels moet je dus vooraf voor elk stuk muziek dat je gebruikt toestemming aan de Stemra vragen. In de praktijk is dat een bijna onwerkbare situatie omdat je tijdens de montage in de regel ‘spontaan’ een besluit neemt over de muziek die je wil gebruiken. Als je dan eerst een aantal dagen of zelfs nog langer moet wachten op de toestemming van de Stemra dan is dat een situatie waarmee je in de praktijk niet kan werken. Zoals vermeld krijg je onder vrijwel alle omstandigheden toestemming voor het gebruik van muziekstukken. Stemra kan vaak zelfs zonder contact met de artiest op te nemen toestemming voor gebruik geven. Uitzonderingen kunnen de eerder genoemde commercials en andere commerciële uitingen zijn maar ook televisie en bioscoopfilms. Daarnaast is er een ‘Onder voorbehoud’ lijst (zie elders in dit artikel) waarvoor altijd apart toestemming moet worden aangevraagd.

In de praktijk zal het er dus meestal op neerkomen dat je een stuk muziek gebruikt en vervolgens de gehele administratie met de Stemra afhandelt. Want vrijwel altijd kan de Stemra zonder overleg met de artiest toestemming voor gebruik geven. Nogmaals het is heel normaal dat je in de leveringsvoorwaarden en/of op de factuur vermeld dat de klant verantwoordelijk is voor de afdrachten van de Stemra kosten.

Youtube
De verspreider van de muziek is verantwoordelijk voor de afdrachten van Buma rechten. Als je een stuk muziek onder een film gebruikt en deze via Youtube aanbied dan is Youtube verantwoordelijk voor de afdrachten van de Buma kosten. (Dit zijn YouTube en de Buma/Stemra in 2010 overeengekomen, deze afspraak kan echter veranderen: informeer jezelf goed!) Als je de film vervolgens embed in je eigen website dan is Youtube nog steeds de verspreider van de muziek en dus is Youtube nog steeds verantwoordelijk voor de afdrachten van Buma kosten. Als je de film echter zelf host en bijvoorbeeld vanaf je eigen website aanbied in de vorm van een flash-film dan ben je als eigenaar van de website zelf de verspreider van de muziek en ben je dus zelf verantwoordelijk voor de afdracht van Buma kosten. Het advies is wat dat betreft simpel je kan een film beter via Youtube embedden dan een film zelf hosten.

Stockmuziek
Je kan bij verschillende bedrijven stock-muziek downloaden welke je in sommige gevallen zonder toestemming van de Stemra mag gebruiken. Dus er hoeven geen Stemra kosten betaald te worden. Er moeten echter wel Buma kosten betaald worden voor het ten gehore brengen van de muziek. Het kan echter ook zo zijn dat de uitgever van de muziek de muziek bij de Buma/Stemra heeft geregistreerd, in dat geval ben je verplicht om ook de Stemra te regelen. Je kan stockmuziek dus niet altijd zonder meer ‘gratis’ gebruiken.

Rechtenvrije muziek
Je kan ook rechtenvrije muziek gebruiken, deze muziek koop je en daarmee betaal je in een keer alle kosten en heb je dus niets meer te maken met zowel de Buma als de Stemra. Rechtenvrije muziekstukken zijn relatief duur als je het vergelijkt met normale muziekstukken. Aan het eind van de rekening ben je over het algemeen echter goedkoper uit omdat de Buma en Stemra kosten niet meer betaald hoeven te worden.

De database
Buma/Stemra haalt de gegevens van en over de muziek uit een database. Alleen nummers die zijn opgenomen in deze database vallen onder de Buma/Stemra. De kans is dus heel groot dat een muziekstuk dat door een onbekende muzikant is vervaardigd helemaal niet in de database is opgenomen. Zitten er bij de Buma/Stemra dan duizenden mensen de hele dag films te kijken en de muziekstukken te beluisteren? Gebruikers van de iPhone kennen ongetwijfeld het programma Shazam. Als je dit programma niet kent is het zeker de moeite om het eens te proberen. Als je het programma gebruikt begrijp je meteen hoe de Buma/Stemra al die films door kan spitten.

Muziekgegevens
Het is belangrijk om altijd de muziekgegevens bij te houden. Dus als je een film maakt en daarin muziek gebruikt dienen minimaal de volgende gegevens in de administratie opgenomen te worden.
-Titel van het nummer
-Naam componist(en)/tekstdichter
-Merk en cat. nr. van de opname
-Naam van de uitvoerende artiest
-De lengte van het gebruikte nummer (in minuten en seconden)

Als je een bepaald muziek stuk op een heel laag volume onder een film hebt staan en deze bijna niet te horen is dan ook moet de lengte van deze passage meegenomen worden.

Onder voorbehoud lijst
Er is een Stemra lijst met werken en opnamen die niet tegen de reguliere voorwaarden gebruikt kunnen worden. Voor deze muziekstukken zal de Stemra telkens weer apart toestemming voor het gebruik moeten aanvragen. Het gaat te ver om deze lijst in het geheel in dit artikel op te nemen. Opvallende namen in de lijst zijn artiesten zoals Prince (wat verrassend), Brel, Bob Dylan, Bruce Springsteen, Crowded House, Mick Jagger/Richards, Jimi Hendrix, Mariah Carey, Lennon/Mc Cartney (dus al het werk van The Beatles), Pearl Jam en Tom Waits. De actuele lijst met artiesten en muziekstukken kan bij de Stemra worden opgevraagd.

Filmfestivals
Als een film op een filmfestival vertoont gaat worden dan hoeft daar bij wijze van uitzondering geen toestemming voor gebruik voor aangevraagd te worden.

Opdrachtmuziek
Je kan altijd een muzikant de opdracht geven om speciaal voor een film muziek te maken. In dat geval tref je zelf een regeling met de betreffende muzikant.

Productiekosten
Als de productiekosten lager zijn dan 5000 Euro dan wordt er met een speciaal tarief gewerkt dat lager ligt dan de normale tarieven. Dus als het factuurbedrag voor de klant lager is dan 5000 Euro dan zullen de kosten van Buma/Stemra lager zijn.