Login | Register
 
Email RSS Feed Twitter Facebook YouTube

EBU R128

EBU R128

EBU R128
De meeste mensen kennen de campagne van de belastingdienst nog wel: ‘Leuker kunnen wij het niet maken’, wel makkelijker. Wat mij betreft kan deze kreet ook voor de hele EBU R128 gebruikt worden. Alhoewel het dan beter is om de boel om te draaien tot ‘Makkelijker kunnen wij het niet maken, wel leuker’. Alle vernieuwingen brengen zeker in het begin met zich mee dat men zal moeten wennen en zich vaak ook aan zal moeten passen aan de nieuwe omstandigheden. Zo ook met de EBU R128 norm die sinds september 2012 door onder andere de Nederlandse omroepen wordt gehanteerd.

Mag het wat harder?
Vrijwel iedereen zal de ergernis wel herkennen: je zit een televisieprogramma te kijken en als het reclameblok wordt ingestart dan moet je snel naar de afstandsbediening grijpen om het volume zachter te zetten. Vooral het geluid van reclames en promo’s kunnen veel harder klinken dan de programma’s die normaal uitgezonden worden. En hoe kan dat nou want al het audio is standaard tussen een niveau van -18dB en -9dB af-gemixt. Bij het gebruik van een PPM meter (Peak Program Meter) mag het niveau nooit hoger dan 0dB zijn omdat er anders vervorming op kan treden.

Je zou dan denken dat alle programma’s in ieder geval bij benadering even hard moeten klinken. Nu is het zo dat men zich bij de producenten en omroepen en vooral bij de publieke omroepen netjes aan de norm hield. Het waren echter ‘de reclame-jongens’ die er een handje van hadden om alles lekker stevig uit de speakers te laten knallen. De filosofie is immers simpel: wat harder klinkt zal ook wel beter aankomen. De sleutel tot deze knallende commercials is ‘de truc’ van de Compressor.

Compressor
Met de compressor druk je het geluid in elkaar dus je zou kunnen zeggen dat je het dynamische-bereik omlaag brengt en je er voor zorgt dat al het geluid tot een dikke massa wordt samengedrukt. Hierbij wordt al het geluid precies tegen een maximale bovengrens afgeregeld. Dus bijvoorbeeld precies tegen de -9dB lijn. Dit heeft als gevolg dat al het geluid binnen de betreffende film knalhard gaat klinken. Je gaat echter wel nuances missen in de zin van dat het bij een klassiek orkest ook normaal is dat een triangel heel zacht en fijn kan klinken terwijl een klap op de pauken juist weer veel meer impact zal hebben. Met de compressor truc breng je deze niveau’s naar elkaar toe. Iets dat je bijvoorbeeld bij het afmixen van dance muziek juist weer tegen zal komen terwijl de liefhebber van klassieke muziek juist liever allerlei nuances zal horen.

EBU standaard
Met het invoeren van de Europeese EBU R128 standaard heeft men geprobeerd om een einde te maken aan de knallend harde commercials. Het hele principe van de EBU norm laat zich een beetje lastig uitleggen maar aan de hand van het volgende voorbeeld zal ik het toch duidelijk proberen te maken. Bij de EBU norm kijkt men niet naar het niveau van de piek maar kijkt men naar de totale indruk die het geluid heeft. En in dat verband mag en kan het best zo zijn dat het geluid van een kanonschot harder klinkt dan de -9dB norm en dat het geluid van een vallende speld juist weer veel zachter klinkt dan de -9dB norm. Je zou kunnen zeggen dat men naar de gemiddelde geluids-indruk kijkt/luistert. Dat is dus meteen een probleem waar je als editor tegenaan kan lopen want het gaat hier eigenlijk om een subjectieve waarneming. Sterker hoe kan je aan de hand van een PPM-meter of VU-meter nu de gemiddelde sterkte (luidheid) van een film bepalen?

Het komt er op neer dat men de luidheid van het geluid over bepaalde periodes vast gaat stellen. Deze luidheid wordt uitgedrukt in Loudness Units (LU) en het bereik tussen de harde en zachte passages wordt uitgedrukt in Loudness Range (LRA). Nu wordt er binnen de R128 norm ook rekening gehouden met het feit dat er passages kunnen zijn waarin over een langere periode het geluid erg zacht is. Denk hierbij bijvoorbeeld aan een film waarbij er een scene te zien is waarbij iemand in een bos loopt en je alleen heel zacht het geluid van de wind door de bladeren kan horen. Als deze betreffende scene heel lang duurt dan heeft dat natuurlijk een stevige invloed op de gemiddelde luidheid over een bepaalde periode. Bij de R128 norm wordt een dergelijke zachte periode niet in de meting meegenomen.

Het gemiddelde level voor een programma is vastgesteld op en niveau van -23LUFS = 0LU. De Loudness Range zal een beetje afhangen van het soort programma een actie film zal en ander bereik hebben dan een registratie van een klassiek concert. Zoals vermeld is het eigenlijk onmogelijk om deze niveaus zelf te meten en dus zal je specifieke software nodig hebben om het geluid goed af te regelen. Deze software noemt men LU meters en deze werken op basis van een loudness unit. In de LU meters worden ook de eigenschappen van ons gehoor meegewogen, want onze oren zijn niet voor elke frequentie even gevoelig. Dit is een belangrijk verschil met de PPM-meters die men vroeger bij de omroepen standaard in de uitzendstraten zag staan.

Voordelen
het grote voordeel van de EBU R128 norm is dat je jezelf als echte ‘geluidsfreak’ veel meer uit kan leven tijdens het afmixen van een film. Je kan veel beter en mooier met een groot dynamisch bereik werken waarbij je mooie accenten kan leggen. Wat dat betreft is de norm zeker voor de geluids-puristen een uitkomst. Er is echter ook een nadeel aan de norm verbonden: gewoon even snel een eenvoudige mix maken en alles afmixen op -9dB gaat niet meer werken en bij het uploaden naar een omroep krijg je onherroepelijk allerlei foutmeldingen om de oren. En of de norm voor mij een uitkomst is? Het feit dat ik midden in de nacht (02:42) tijd heb om dit artikel te schrijven omdat ik op een derde export van een film zit te wachten zegt genoeg. Bij de twee films die ik eerder aan de omroep heb verzonden kreeg ik een foutmelding aangaande het Loudness Level 🙁