Login | Register
 
Email RSS Feed Twitter Facebook YouTube

TASCAM DR-100 (MKI) ***

TASCAM DR-100 (MKI) ***




Als je de meeste DSLR camera’s uit de doos haalt zijn ze niet goed geschikt om audio mee op te nemen. Een aantal camera’s heeft weliswaar een ingebouwde microfoon maar de geluidskwaliteit die je met die microfoons krijgt is ronduit slecht te noemen. In het uiterste geval te gebruiken om wat set-noise mee op te nemen maar vergeet het maar als je er gesproken woord me wil opnemen.

Om dit voor een deel te kunnen ondervangen kan je een externe microfoon aansluiten maar dan blijf je nog altijd zitten met de mini-jack aansluitingen en dus is het zonder verdere aanpassingen niet mogelijk om een microfoon met een XLR-aansluiting te gebruiken.

Een van de opties die je uiteindelijk hebt is om een externe audiorecorder te gebruiken die wel over XLR-aansluitingen beschikt. Dit heeft als bijkomend voordeel dat je het hele geluid separaat van de camera kan opnemen.

* Je hebt en recorder in de hand waarmee je allerlei instellingen goed kan afregelen. Denk hierbij aan het opname volume maar ook aan zaken zoals filters.
* Je kan iemand als geluidsman laten werken en daarmee los van de camera zelf de beste positie te laten bepalen.
* Je kan zowel de interne microfoons van dit soort recorders gebruiken of een externe microfoon op een professionele manier aansluiten.

Er zijn ook een aantal nadelen want zo zal je tijdens de montage het los opgenomen geluid en het beeld op de juiste manier samen moeten voegen (sync leggen). Daarnaast wil het, vooral als je alleen werkt, wel eens gebeuren dat je de audio-recorder in opname vergeet te zetten.

De Tascam DR-100 is een van de externe recorders die geschikt is om in combinatie met een DSLR camera te gebruiken. 24 bits in de hand of eventueel bevestigd aan een statief of aan de rig-support.

Het uiterlijk, een eerste indruk
Je schrijft een review over een audio-recorder en dan begin je natuurlijk niet over de opname mogelijkheden en de opnamekwaliteit maar je begint over het uiterlijk van het apparaat. 🙂

De Tascam DR-100 oogt degelijk en ziet er professioneel genoeg uit om er fatsoenlijk mee voor de dag te kunnen komen. Opvallend zijn de twee microfoons die met behulp van een paar beugels beschermt worden. De zwarte kleur en het monochrome display springen niet in het oog en mede daardoor heeft de DR-100 een sobere uitstraling. Wat dat betreft springt het wiel waarmee de verschillende menu’s bediend kunnen worden juist weer erg in het beeld. Tussen de twee opvallende microfoons zit een ingebouwde speaker.
De body van de recorder is voor het grootste deel uit metaal vervaardigd alhoewel de recorder toch wat ‘kunstofferig’ klinkt als je er op tikt. De knoppen zijn groot genoeg om makkelijk bediend te worden. Met grotere knoppen zou de recorder zelf nog groter moeten worden. En daarin zit een heel klein min-puntje. De recorder is stevig van formaat en ligt daardoor net niet lekker in de hand. Dit zal in de praktijk zelden een probleem zijn omdat je de recorder veelal in een tas mee zal dragen of op een statief zal zetten tijdens het maken van opnames. Aan de onderzijde van de recorder is een aantal schakelaar verwerkt waarmee je een aantal opties van de recorder kan inschakelen. Het is handig dat deze schakelaars goed toegankelijk zijn, alleen als je de recorder op een statief zet zijn juist die schakelaar weer moeilijker bereikbaar.

Uit de verpakking
Het gaat natuurlijk om de recorder maar het is bij het uitpakken van een verpakking toch altijd leuk als er wat extraatjes bij zitten. Een accu, een 2Gb SD-kaart, wat snoeren, een opberghoes, een stapel gebruiksaanwijzingen, een afstandbediening (zowel draadloos als bekabeld te gebruiken) en een windkap. Meer kan ik er niet over vertellen want meer is het ook niet. Wat dat betreft jammer dat er geen acculader bij zit. Je moet de accu laden met behulp van een USB-kabel en dat kan lastig zijn als je tijdens een draaidag de accu even wil opladen. Maar of dat werkelijk een probleem is?

De praktijktest
Geen laboratoriumtest waarbij alles aan de hand van ingewikkelde tests uitgeprobeerd zal worden. Dit is een pure praktijktest gebaseerd op een aantal draaidagen waarbij de DR-100 op een aantal verschillende manieren is gebruikt.

De eerste test, schrikken!
Gebruiksaanwijzingen lees ik eigenlijk nooit dus de recorder direct na het uitpakken even snel testen. En dat was schrikken, de schrik was zelfs dermate groot dat ik bang was dat de DR-100 defect was. Heb een avond lang allerlei tests in en rondom het huis gedaan en daarna direct weer in de verpakking gestopt om de DR-100 weer terug naar de winkel te brengen vanwege een defect?

Ik had meer verwacht van de kwaliteit van de ingebouwde microfoons. De recorder beschikt over de twee in het oog springende richtmicrofoons en daarnaast over twee ‘gewone’ (rondom gevoelige) microfoons waarvan de aanwezigheid slechts zichtbaar is door twee kleine gaatjes aan de voorkant van de recorder. Het valt direct op dat je relatief dicht op de geluidsbron moet zitten om het geluid goed op te nemen. Dat betekend in de praktijk dat je de recorder op ongeveer 1,5 meter van en persoon moet houden die je spreekt. Daarnaast de ruis die duidelijk te horen is tijdens stille passages. Je waant je op het strand bij Zandvoort als de recorder stilte op hoort te nemen. Aangezien ik, zoals ik al schreef, nooit de moeite neem om gebruiksaanwijzingen te lezen ben ik toch maar in de boeken gedoken om te kijken of ik zelf geen fouten maakte. De tests die ik op het internet had gelezen waren immers allen lovend. Het kan dan toch niet zo zijn dat ik dat totaal anders ervaar?

Maar zelfs na het grondig doorlezen van de gebruiksaanwijzing lukte het mij niet om de eerder omschreven klachten te verbeteren. Vooral de basisruis van de recorder was mij een doorn in het oog , of beter gezegd een schelp op het oor (dan hoor je immers ook de wind).. Was dit een miskoop? De spullen weer netjes in de verpakking gestopt om de DR-100 weer terug naar de winkel te brengen. Maar diezelfde avond een bevriende geluidsman gebeld en verteld over mijn klachten. Hij stelde mij gerust en kwam met de verklaring dat de ruis vrijwel zeker veroorzaakt moest worden door de microfoons en dat het onwaarschijnlijk was dat de recorder zelf zo slecht was. Meteen een afspraak gemaakt om de recorder samen met deze geluids professional aan de tand te voelen.

De tweede ronde, het valt best wel mee
Met de doos onder mijn arm de volgende dag naar de geluidsman gegaan en daar de spullen nogmaals getest. Zijn eerste reactie; dat valt toch best wel mee? Zo slecht klinkt het niet hoor. Ja die ruis bij stille passages dat komt door die microfoons maar wat verwacht je bij een recorder in die prijs-categorie? Een goede microfoon alleen al kost een veelvoud van wat je nu hebt betaald voor een recorder met ingebouwde microfoons. Trouwens die stille passages knip je er tijdens de montage toch onderuit? Je gaat toch niet het geluid van niets onder de montage laten staan?

En ik moest toegeven dat ik inderdaad wel erg snel met mijn negatieve conclusies was geweest en dat ik misschien wel veel te veel verwachte van een recorder in deze prijs-categorie.
Het geluid van de microfoons is dus gewoon redelijk tot goed te noemen als je tenminste geen fluisterende stemmen of het geluid van zwaaiende grassprietjes wil opnemen, Dus voor interview situaties en zeker voor het opnemen van soundbytes en set-noise zijn de microfoons gewoon goed geschikt. Het is wel zaak om, zoals eerder beschreven, de microfoons dicht genoeg bij de geluidsbron te houden. Nu zal dit niet nodig zijn als je een live concert van een band op wil nemen want dat gaat zeker goed met de DR-100. Maar als je een gesprek wil opnemen moet je de microfoons en daarmee de gehele recorder dicht bij de persoon houden die spreekt. Nu hoeft dat geen probleem te zijn omdat je de recorder onafhankelijk van de camera kan positioneren. Dus in veel gevallen kan je de recorder verstoppen achter wat spullen of op een statief net buiten het kader plaatsen. Je kan de recorder eventueel ook aan een boom bevestigen en dan de afstandbediening gebruiken om de recorder te starten. Deze laatste optie zou ik zelf echter niet snel gebruiken omdat je de display van de recorder dan niet meer af kan lezen en je zelfs niet of nauwelijks kan zien of de recorder in opname staat.

Na de test van de basis set-up direct van de mogelijkheid gebruik gemaakt om een aantal microfoons aan de recorder te verbinden en dan is het genieten. Niets meer te horen van wat voor ruis dan ook. Zelfs bij absolute stilte hoor je totaal geen ruis meer. En dus bleek de professional zijn gelijk te krijgen, de basisruis werd veroorzaakt door de ingebouwde microfoons. Na het aansluiten van een paar echte kwaliteit microfoons via de XLR-aansluiting haalde de DR-100 zijn gelijk. Helemaal niets mis met de kwaliteit. De DR-100 doorstond zelfs een vergelijktest met een hele dure harddisk recorder. Allicht dat een echte geluidsfreak een verschil kan horen maar voor mij deed de DR-100 met deze set-up helemaal niets onder voor de veel duurdere profi geluidsrecorder. Een pak van mijn hart de DR-100 kon definitief uit de fabrieksverpakking mijn besluit stond vast dit was een blijvertje.

Tot slot nog een test gedaan waarbij de ontvanger van en zendermicrofoon aan de DR-100 werd aangesloten. Dit hebben wij zowel via de XLR als via de mini-jack aansluiting gedaan. En in beide gevallen prima geluid en zeker een zeer goed bruikbare manier van werken. We liepen echter wel tegen een klein nadeel aan. Als je besluit om een externe microfoon aan te sluiten dan kan je op het andere spoor helaas niet het geluid van een van de ingebouwde microfoons opnemen. En dat is jammer maar ook niet meer dan dat. Het kan handig zijn om op die manier te werken je hebt immers de beschikking over twee audiosporen dus waarom slechts een spoor gebruiken als je een externe microfoon aansluit? Echter een kniesoor die daar daadwerkelijk over valt.

Ronde drie, de vuurdoop
Na al het testwerk kwam de dag dat de recorder daadwerkelijk professioneel ingezet moest worden. Na het horen van de testresultaten besloten een goede microfoon te huren en deze op de DR-100 aan te sluiten. Tijdens zo’n vuurdoop kan je de spullen pas echt aan de tand voelen. Want hoe werkt de DR-100 in de praktijk? De gehuurde Sennheiser aan een boom bevestigd en het geluid opnemen met de DR-100 en daarna tijdens de montage het beeld en geluid samenbrengen. Denk er bij deze manier van werken aan dat je een punt opneemt dat je kan gebruiken om het beeld en geluid sync te leggen. Het ouderwetse clapperboard bewijst direct zijn diensten. Dus de bekende reeks:

Geluid? Loopt!
Camera? Loopt!
Scene 1, dag 1, interview, 5,4,3… Klap!
Wat een heerlijke workflow.

Tijdens de opnames kan je een koptelefoon in de recorder pluggen zodat je een vorm van controle hebt. In de display verschijnt een meter waarmee het opname niveau wordt weergegeven. Aan de zijkant van de recorder zit een grote knop waarmee het opname volume van beide sporen onafhankelijk van elkaar geregeld kan worden.

De gemaakte opnames bleken tijdens de montage prima te gebruiken het geluid dat de DR-100 in combinatie met de Sennheiser microfoon had opgenomen was prima!

Ronde vier, een foutje
Na de recorder een aantal keer naar tevredenheid gebruikt te hebben kwam de dag van de opname waarbij ik zag dat mijn collega de DR-100 tijdens de opname in zijn broekzak stopte omdat hij zijn beide handen vrij wilde houden om de boom vast te houden. Direct na deze opname sprak ik mijn collega aan met de vraag of dat wel zo verstandig was. Want de grote knop waarmee het opname niveau geregeld wordt kan tijdens zo’n actie immers makkelijk draaien en daarmee het opname niveau veranderen. Mijn collega wees mij op de hold knop die aan de zijkant van de DR-100 zit ‘hij stond op hold dus niets aan de hand’ was zijn antwoord. Helaas. De hold knop zet niet de volume’s vast maar zorgt er alleen voor dat je de recorder niet per ongeluk uitzet tijdens de opname. En dat is natuurlijk jammer, het zou heel prettig zijn als je het opname-volume tijdens een opname vast kan zetten zodat je deze niet per abuis veranderd.

Tijdens deze draaidag was het ook dat het verhuurbedrijf waar wij de microfoon vandaan hadden gehaald ons een stapel lege batterijen mee had gegeven. Dus waren wij genoodzaakt om de microfoon met behulp van de phantoom-voeding van de DR-100 van stroom te voorzien. En dan holt de batterijduur opeens heel snel achteruit. Onder normale omstandigheden is de capaciteit van de accu voldoende om een draaidag mee door te komen. Als je echter de phantoom-voeding gaat gebruiken is het in een heel rap tempo uit met de pret. Gelukkig kan de DR-100 ook gevoed worden met penlight batterijen en op die manier konden wij de draaidag nog redden. Een pluspunt van de DR-100 want ze lust stroom uit de accu en uit batterijen.

De laatste ronde, de overwinning
De DR-100 is als digitale audio-recorder heel goed te gebruiken en vooral in combinatie met een externe microfoon is de geluidskwaliteit prima en zeker vergelijkbaar met hele dure recorders die qua prijsniveau niet onder doen voor de prijs van een DSLR-camera inclusief een leuke kitlens.

Het display is onder de meeste omstandigheden redelijk tot goed af te lezen. In sommige situaties, bijvoorbeeld bij invallend zonlicht kan het echter lastig zijn het display af te lezen. Tijdens opnames in het donker kan het display overigens met behulp van een backlight functie verlicht worden. Het zou handig zijn als het scherp te klappen is en je het dus ook onder een andere hoek kan zetten. Dat is vooral erg handig zal je de recorder bijvoorbeeld met behulp van een hotshoe verbinding aan de bovenzijde van de camera bevestigt. Daarnaast zijn niet alle symbolen in het display zo duidelijk als de pictogrammen die je op Schiphol tegenkomt.

De menu structuur is over het algemeen duidelijk en heel eenvoudig te bedienen met behulp van de knoppen aan de voorzijde van de recorder. Slechts een aantal functies is minder snel te vinden of te begrijpen zo was het even vogelen voordat ik de ingebouwde speaker kon gebruiken. Maar hier geldt, neem de moeite om de gebruiksaanwijzing te lezen.

Het opname-niveau moet met behulp van de gain, welke aan de onderzijde van de recorder ingesteld kan worden, en niveauregelaar aan de zijkant van de recorder wel hoog gezet worden. In de praktijk moet de gain onder vrijwel alle omstandigheden op het hoogste niveau staan en de draaiknop waarmee het opname-niveau geregeld kan worden staat ook vaak tegen het maximale niveau aan.

De ingebouwde limiter werkt prima en tot op heden heb ik deze nog niet storend in horen grijpen. Slechte limiters kan je je soms horen ‘pompem’ de limiter van de DR-100 doet echter uistekend haar werk.

Een heel groot voordeel dat de DR-100 ten opzichte van bijvoorbeeld de concurrent Zoom heeft is het feit dat er zowel een line-out als een koptelefoon uitgang op zit. En dus kan je het geluid van de DR-100 rechtstreeks in je camera opnemen (met een verbinding met mini jack plussen) en gelijktijdig een koptelefoon aansluiten. Voor mij was dit overigens de doorslag gevende reden om de DR-100 te kopen in plaats van bijvoorbeeld de Zoom H4N. Aan de andere kant heeft de H4N weer de mogelijkheid om vier sporen geluid op te nemen daar waar de DR-100 het met twee sporen moet doen. Wat belangrijker is laat ik aan iedereen zelf over.

De XLR-aansluitingen zijn een echte must. Er zijn externe recorders die geen XLR-aansluitingen hebben en daarmee amputeer je een recorder. Alle professionele microfoons werken immers met een XLR-aansluiting.

Het is even wennen dat je de recordknop twee keer moet indrukken om daadwerkelijk met de opname te beginnen. Als je de recordknop een keer indrukt springt de recorder in een pauzestand. Dit is geen probleem maar het is wel even opletten.

Een handige functie is de mogelijkheid om de recorder een stuk geluid op te laten nemen voordat je de recorder daadwerkelijk in opname zet. Dus als je deze functie inschakelt dan weet je zeker dat je nooit de eerste klanken van de opname mist. Op dat moment heeft de recorder zelf in het diepste geheim al een aantal seconden geluid opgenomen.

Het aanpassen van de bestandsnamen is niet optimaal. Je kan de bestanden wel een eigen naam geven maar deze functie werkt niet echt handig. Dit is zeker geen probleem maar het kan handig zijn als dit wat eenvoudiger zou kunnen.

De geluidkwaliteit van de ingebouwde speaker is redelijk, goed genoeg om te horen of er iets is opgenomen echter zeker niet goed genoeg om de opname op kwaliteit te beoordelen.

Het stereobeeld van de DR-100 is heel mooi, en hoor je bijvoorbeeld en auto heel goed van rechts naar links rijden (of andersom natuurlijk).

Ook hele zachte geluiden worden mooi en duidelijk opgenomen en het geluid klinkt helder, prettig en natuurlijk. Bij muziekopnames zijn zowel de lage bassen als de hoge tonen goed te horen.

Een aantal basis functies is met behulp van een aantal schakelaars heel handig in te stellen zonder dat je daarvoor in het menu van de recorder hoeft te zoeken. Met een schakelaar kan je de keuze tussen verschillende microfoons maken en ook de limiter, de phantoomvoeding, de speaker en de gain zijn met schakelaars in te stellen. Zoals eerder omschreven zit een aantal van deze schakelaars aan de achterzijde van de recorder. Dat kan lastig zijn als de recorder aan een statief is bevestigt. Dan kan je deze zijde immer lastig bereiken.

De DR-100 voelt degelijk aan en ziet er professioneel genoeg uit om mee voor de dag te komen. Het is jammer dat er standaard geen handige draagtas bij zit die je tijdens de opname kan gebruiken. Er zit wel een etui bij maar die is alleen bedoeld om de DR-100 in te bewaren. Zo ontbreekt het helaas ook aan een bevestiging voor een riem. Dus je kan de DR-100 niet om je nek hangen zoals je dat met een camera kan doen.

Er zit naast de line-out en koptelefoon aansluiting ook een mini jack aansluiting aan om op line-in niveau de recorder in te gaan. Deze kan je bijvoorbeeld gebruiken om een zender microfoon op aan te sluiten. Zelf ben ik echter geen groot voorstander van mini jack aansluitingen omdat deze een grotere kans op storingen geeft dan de XLR-aansluitingen. Als je met een zender microfoon werkt kan je de ontvanger dus het beste met behulp van een verloop snoer aan de XLR-ingang aansluiten. Dit werkt overigens prima dus je kan de XLR ook gebruiken om op line-niveau een signaal naar de DR-100 te brengen.

Er zitten een aantal afluister functies op zoals bijvoorbeeld loop die wij als filmers niet snel zullen gebruiken.

Conclusie
De DR-100 heeft een goede prijs/kwaliteit verhouding en het is een goede allrounder die ook professioneel te gebruiken is. De kwaliteit van de ingebouwde microfoons is niet meer dan aardig te noemen en dus zeker niet super. Feit is echter dat concurrerende recorders binnen de prijsklasse van de DR-100 zeker geen betere microfoons hebben. Tests op andere websites tonen aan dat de DR100 in vergelijking met de concurrenten zelfs een stel microfoons heeft die prima zijn. Kortom de DR-100 kan zeker het overwegen waard zijn als je een externe geluidsrecorder wil aanschaffen. Ik geef de DR-100 een zeven en dat is een ruime voldoende. Als je een recorder wil hebben die een hoger cijfer haalt dan zal je een stuk dieper in de buidel moeten tasten en dan ga je naar bedragen van rond de 1000 Euro. De DR-100 kost je ruim minder dan de helft.

Extra Ronde
Ik heb de DR-100 nu ruim een jaar in gebruikt en heb een aantal kleine aanvullingen op de bovenstaande review.
1. Het gat met daarin het getapte schroefdraad dat gebruikt kan worden om de DR-100 aan een boom of statief te bevestigen is van slechte kwaliteit. Het schroefdraad is in kunststof getapt en niet in een metalen bus. Bij mij is het draad onbruikbaar geworden en dus kan ik de Tascam niet meer goed aan een statief bevestigen.
2. Tijdens opnames heeft een collega de DR-100 een keer uit de handen laten vallen. De Tascam werkt nog prima alleen zit en van de microfoons nu scheef aan de recorder. De bescherm beugels rondom de microfoons hebben een groot deel van de klap opgevangen, maar hebben helaas niet voor voldoende bescherming kunnen zorgen.
3. Een belangrijk punt dat negatieve invloed op de beoordeling van de DR-100 heeft: de voorversterker is ondermaats als er een externe microfoon op de recorder wordt aangesloten. De gain moet dermate veel ‘opgeschroeft’ worden dat dit een negatieve invloed op de signaal/ruis verhouding heeft. Sterker de versterker is niet krachtig genoeg om een sterk signaal op te nemen.
4. Ondertussen heeft men bij Tascam de MKII versie van de DR-100 uitgebracht waarin een aantal van de genoemde min-punten zijn ondervangen. Ik heb de MKII versie nog niet zelf kunnen testen maar het lijkt er op dat die recorder een vijf sterren beoordeling waard is.